piątek, 17 sierpnia 2018

Mickiewicziana a Massimo Scorsone Latine reddita (2)

Malacia maris
( « Cisza Morska » )

Haud procul a Parthenio promunturio 

Lentum languidulas se signum praebet ad auras,
Vitrea pacato fluctuat unda sinu,
Qualiter excutitur praesaga nympha quiete
Suspiratque, iterum victa sopore jacens.
Pendent antemnis, veluti vexilla dirempto
Marte, fluuntque alae ; lene, phasele, natas,
Ceu segnis remorante rudente carina; levatur
Munere remigium, navigiumque vacat.
O mare ! Praetrepidis dormitat piscis in imis
Polypus, infestum si tegat umbra polum ;
Si placidum ventis stes, profert bellua cirros.
O mens ! Qua latitans – anguibus hydra suis – 
Angor in adversis torpet memor, inque procellis,
Aegra sed innumera pectora fauce petit.

[Na wysokości Tarkankut.

Już wstążkę pawilonu wiatr zaledwie muśnie,
Cichymi gra piersiami rozjaśniona woda;
Jak marząca o szczęściu narzeczona młoda
Zbudzi się, aby westchnąć, i wnet znowu uśnie.
Żagle, na kształt chorągwi gdy wojnę skończono,
Drzemią na masztach nagich; okręt lekkim ruchem
Kołysa się, jak gdyby przykuty łańcuchem;
Majtek wytchnął, podróżne rozśmiało się grono.
O morze! pośród twoich wesołych żyjątek
Jest polip, co śpi na dnie, gdy się niebo chmurzy,
A na ciszę długimi wywija ramiony.
O myśli! w twojej głębi jest hydra pamiątek,
Co śpi wpośród złych losów i namiętnej burzy;
A gdy serce spokojne, zatapia w nim szpony.]

Mickiewicziana a Massimo Scorsone Latine reddita

"Leucopolitana tesqua"
[i.e. Adae Mickiewicz "STEPY AKERMAŃSKIE"]
Lata vehor sicci currente per aequora ponti
Gramineumque rotis lintre tenemus iter :
Floribus exundat circum rus, murmurat herbis,
Hispida vitantur, cardue picte, vada.
Extrema tumuli jam desunt luce, viaeque ;
Sidera suspicimus, ducta quibusque ratis.
Quis procul ille nitor ? Quae nubes lucet ? An Eos ?
Candicat inde Tyras, Albaque Castra micant.
Stemus. At – o requies ! – auditur nocte meantum,
Quae fugit accipitris lumina, turma gruum ;
Quin immo, stipula pendens hinc aure phalaena
Percipitur, serpens hincque vel anguis humi.
Si qua, puto, Venedis per furva silentia vocem
Haurirem ; minime sed revocatus, eam.
Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu,
Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi,
Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi,
Omijam koralowe ostrowy burzanu.
Już mrok zapada, nigdzie drogi ni kurhanu;
Patrzę w niebo, gwiazd szukam, przewodniczek łodzi;
Tam z dala błyszczy obłok - tam jutrzenka wschodzi;
To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu.
Stójmy! - jak cicho! - słyszę ciągnące żurawie,
Których by nie dościgły źrenice sokoła;
Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie,
Kędy wąż śliską piersią dotyka się zioła.
W takiej ciszy - tak ucho natężam ciekawie,
Że słyszałbym głos z Litwy. - Jedźmy, nikt nie woła.

Herbarium Mariae

Modo, die Assumptionis BVM, observabamus in ecclesiis ritum herbas sacrandi. Nescio utrum extra Poloniam hic mos usque valeat, nostris saltem temporibus; dubito. In patria mea spectat sine dubio ad tempus antiquum, sc. paganum (Polonia, seu rectium pars eius circum Posnaniam sita, baptizata est demum AD 966): mundum herbilegarum, cantatricum, magarum, veneficarumque.
Utcunque res sese habent, lubeat scire quas herbas Ecclesia eo die sacret. De hac re autem quot hominum tot sententiae. Mater mea nonagenaria, cui pueritia fuit in limine Polono-Ruthenica (ergo quoque limine catholico-orthodoxa*), memoria adhuc tenet nomina quartum eo die sacratarum herbarum - mos iis, propoe urbem Grodnam viventibus, erat in ecclesias ire ferendo fasciculum florum lini, papaveris, chamomilae et lupini. Dicit mater plures - verisimiliter septem - herbas fasciculo adfuisse, quorum tamen trium ceterarum hodie non meminit.
Septem (numerum magicum) herbas saepissime in fasciculo praesentes numerat situs retialis Polonia Christiana, quae herba sint: matricaria chamomila, mentha, melissa, basilia, ros marinum, levisticum, tropaeolum. Ex quibus tamen non omnes sunt Poloniae indigenae, ut maxime tropaolum in Andibus primum natum, ergo... miror huic indici.
Poetria (rustica?) Mira Kuś sui in fasciculum ponit 18 species, quae sunt: mentha, thymus, sedum, dasiphora, geum, fragaria, eupatorium, chenopodium, hypericum, convolvulus, polygonum, lythrum (krwawnica, Pol. 'sanguinaria'), tanacetum, malva, verbascum, viola tricolor, rezeda, galium.
Amica mea ethnologa, Natalia Skipietrow, putat maiorem harum herbarum partem efficare abortum. Quod maxime usui erat duobus fere mensibus post festum Cupalae (Kupała), id est Cupidinis Slavorum (24 m. Iulii, die dicato s. Iohanni Baptistae), qua nocte, ut ait Natalia, ruri libere bibebatur ac passim (omnibus cum omnibus) fornicabatur.
Re vera, nonnulla supradicta nomina herbarum (at adsint plura in dialectis) spectant, et Polonice, et Latine, ad "matrem" aut "sanguinem". Maxime mihi adhuc notam, ob vim sui abortivam, fuisse malvam nigram.  
*Orthodoxi 'assumptionem' non celebrant, dicunt autem Mariam in fine vitae 'obdormuisse'. Sane veneficas Rutheni habent, plures quam nos Poloni, usque hodie ruri ibi vivunt szeptuchy, quae artem magicam docent docenturque matrilinealiter.

De corpore Hectoris... Anna Elissa Radke scribit

De corpore Hectoris 
patri cuidam filium unicum ploranti dedicatum
Ergo, Elegia, mihi memora, ut crudelis Achilles
iura verens corpus reddiderit Priamo.
Hectoris et iussit purgari membra cruore,
vestibus ornari, vulnera aperta tegi.
Taliter et magnam monstrat clementiam Achilles:
affatur regem: "sollicitus vigilas
iam per tot noctes: requiem mollemque parabo,
una cenemus, vina dapesque dabo.
Accipe reliquias caras dein rite feretro
non sine lamentis exsequias perage!

środa, 15 sierpnia 2018

Aliquid mali evenisse Eliae, amico meo Austriaco

Spero nihilominus eum sospitem esse.
Relatore Martino Zythophilo:
Lapsus es in gelidam, miserande Elia, paludem,
ebrius incerto cum faceres pede iter,
auxiliumne negat, cum sit tibi prompta papyrus,
mobilis ut ludit femina, Musa procax?
Esse pigrum puerum cognosce monere magistri:
Esse poeta cupis? Non sine carmine eris!

wtorek, 14 sierpnia 2018

Lamentatio Posnaniensis (porro)

Ad meam, a Zythophilo sc. correctam, "Lamentationem" (quod Posnaniae post horam 10 pm non licet in tabernis emere temeta) rescripsit Anna Elissa Radke:
Ad Stanislavii et Martini lamentationem
"O SAECLUM INSAPIENS ET INFACETUM!":
queruntur bibuli duo poetae,
quod Posnania pocula abnegavit
post horam decimam. taberna clausa est.
Ergo carmina vos vetate, Musae,
indignis bibulis nimis poetis!

Cui Martinus Freundorfer:
Ne me credideris queri statutum,
mirari potius. Sititne noctu
gens humore carens tabernis

clausis? Incola callidus liquores
fortes ante parat sibi uetante
nullo, ut potet et in foris et hortis.


Et Stanislaus:
Rem Posnania gignit auditam uix:
"Queruntur bibuli duo poetae",
unus ex quibus abstinet liquore,
nam nimis coluisse uina fatur.

De minore solito timore pythonum

Minus solito timui Posnaniae pythones per fistulas hydraulicas in latrinam cubiculi mei irreptaturas. Cum enim aliquem tam improvidentem mente fingere possumus, qui in habitatione sua insularia angues has teneat - et certe tales, proh dolor, urbi etiam nostrae patriae (=Varsoviae) adsunt! - in deversorio vectorem una cum pythone itinerantem morari vix putes.
In deversorio autem studentium, nomine "Iovita", cui locum in ipsa media urbe Posnania, anabathrum (=tolleno, machina ascensoria, Anglice lift) inhabitat spectrum (larva, umbra) versoris subito in hoc anabathro ante duos plus minusve annos mortui. Quod spectrum efficit ut anabathrum se sistat saepe in alio tabulato quam velis. De hac re est mihi in animo versus mox scribere.